Phố Hàng Bột, chuyện "tầm phào" mà nhớ (trích sách, phần 1)

"Phố Hàng Bột của tôi – Con phố tuy nhỏ nhưng mang đủ đầy những nét đặc trưng của Hà Nội; con phố mà từ yếu tố lịch sử, địa lý, con người, xã hội đều như một Hà Nội được thu nhỏ, được chắt lọc mà nên." - Hồ Công Thiết 
 

Trong Sơ An-toan, những người còn sức thì làm ruộng hoặc giặt giũ, may vá quần áo cho học sinh trường Dòng. Ai khéo tay thì làm nghề mộc hoặc làm vườn. Những người khiếm thị không phải làm việc. Và mấy ông già khiếm thị nhưng còn khỏe đã rủ nhau đêm đêm trèo tường ra phố, hành nghề tẩm quất.

Nghề tẩm quất khởi đầu từ một ông già người Hoa, gốc Quảng Đông, biết bấm huyệt và xoa bóp, rồi các ông truyền nghề cho nhau để ra phố đấm bóp cho đám con bạc về đêm và những người lao động sau một ngày làm việc mỏi mệt. Một manh chiếu trải nơi hè phố cho các vị khách nằm xuống là đủ để các ông hành nghề. Những động tác đấm bóp thuần thục được nâng tầm như nghệ sĩ. Đêm khuya, tiếng đấm bóp nghe giòn giã như nhạc điệu chứ không huỳnh huỵch như đám hậu sinh bây giờ. Các ông có biệt tài bẻ chỗ nào là chỗ ấy kêu tanh tách. Tôi đồ rằng dưới bàn tay các ông, những chỗ chỉ toàn da thịt cũng phải bật tiếng vang tựa nhịp phách ngân trong đêm thanh vắng. Lọ mọ cả đêm, mỗi ông kiếm được Cho đến những năm 70 của thế kỷ trước, bên Sơ An-toan vẫn còn mấy ông già làm nghề tẩm quất. Tôi cũng có lần được các ông tẩm quất. Từ bộ quần áo trên người các ông cho đến chiếc chiếu trải trên vỉa hè đều có mùi mồ hôi lưu cữu, nhưng các ông đấm bóp đến đâu là khoan khoái đến đấy. Có thể nói, các ông mù tẩm quất ở Sơ An-toan như ông Pha, ông Vạn, ông Quang chính là các ông “tổ nghề” của những người chuyên nghề tẩm quất ở Hà Nội (bao gồm cả người mù lẫn người mắt sáng), họ đã làm nên những bãi tẩm quất ngoài trời ở hè Bách hóa Cửa Nam hay sân ga Trần Quý Cáp rất đông khách một thời.

------------------
Xưa, khách tẩm quất chủ yếu là dân cờ bạc, người lao động hay đôi lúc là các cô đầu ở phố Khâm Thiên, họ thoải mái nằm xuống chiếc chiếu cói luôn có mùi ẩm mốc được trải trên vỉa hè. Nay, việc tẩm quất được tiến hành trong phòng ốc sang trọng, có máy lạnh cùng những chiếc giường được lót đệm mút mỏng, bọc da, phủ thêm tấm ra trắng tinh, thơm tho, sạch sẽ. Và khách cũng khác xưa. Tẩm quất bây giờ có cái tên tiếng Anh – massage (nghĩa là xoa bóp), thường dành cho giới trung lưu trở lên, chi phí cho một giờ tẩm quất khá lớn so với chi tiêu của dân nghèo thành thị.

Đêm về trên phố Hàng Bột của tôi, bây giờ, khó hoài niệm về các ông già tẩm quất xưa.