Tin tức
09:57:18 21/03/2025
Nhà văn Lưu Chấn Vân và dịch giả Nguyễn Lệ Chi
Lưu Chấn Vân với chiếc áo phông xanh và áo khoác tối màu, cùng chiếc cốc giữ nhiệt được cầm trên tay khi bước lên sân khấu, tại một Liên hoan phim đầy rẫy minh tinh như thế này kiểu gì cũng không thể coi là thời trang. Tuy vậy, với tư cách là một nhà văn, ông vẫn rất có quyền phát ngôn tại Liên hoan phim, vì như chủ đề buổi thuyết giảng "Dòng chảy vô thanh thay đổi thế giới đầy âm thanh" của ông cho thấy, văn học là nguồn gốc của rất nhiều bộ phim. Cho đến nay, Lưu Chấn Vân đã có sáu tác phẩm được chuyển thể lên màn ảnh rộng, trong đó có "Tôi không phải Phan Kim Liên" và " Nạn đói 1942".
Khi những người nổi tiếng hồi tưởng về tuổi thơ của mình, thường có những ký ức là định mệnh trong đời họ. Tuy nhiên, khi nhà văn nổi tiếng Lưu Chấn Vân hồi tưởng về tuổi thơ của ông, câu chuyện lại có phần khác biệt. Là một đứa trẻ lớn lên ở nông thôn, người dân trong làng ngày nào như ngày nấy gieo trồng những hạt giống ngô, lúa mì, bông vải... Nhưng không ai gieo cho ông "hạt giống văn học".
"Mẹ tôi không biết chữ, mẹ của mẹ tôi càng không biết chữ, đến đời tôi thì lại bắt đầu sống bằng chữ nghĩa, vì vậy mối quan hệ giữa tôi với chữ viết rất trực tiếp và không có chuỗi kế thừa nào. Tôi cũng không ngờ rằng trong một mảnh đất văn học cằn cỗi, tôi lại có thể trồng được những cây hoa màu mà mọi người cho là rất tốt. Đây quả thực là một vấn đề triết học.",Lưu Chấn Vân nói.
Lưu Chấn Vân kiên quyết khẳng định mình rất giỏi toán. "Lẽ ra tôi phải trở thành một nhà toán học, và giờ đáng lý ra tôi phải đang hướng dẫn cho các nghiên cứu sinh tiến sĩ tại Đại học Princeton." Tiếc là sau khi tốt nghiệp trung học, ông không thể thi vào đại học. Mãi cho đến năm 1978, khi 20 tuổi, với điểm thi khối khoa học xã hội cao nhất tỉnh Hà Nam ông thi đậu vào Khoa Tiếng Trung trường Đại học Bắc Kinh. "Tôi thi được 89 điểm môn toán, là người đạt điểm toán cao nhất trong Khoa Tiếng Trung", ông chia sẻ. Chính vì giỏi toán, ông mới có thể vào được Khoa Tiếng Trung, nơi có điểm tuyển sinh cao nhất lúc bấy giờ – đây là một việc vừa đơn giản lại vừa phức tạp.
Độc giả khi đọc sách của Lưu Chấn Vân sẽ cảm thấy ông là một người hài hước. Tuy nhiên, Lưu Chấn Vân đính chính: "Đó là vì các bạn chưa đến làng của tôi, bởi ai ở đó cũng hài hước hơn tôi cả." Về vấn đề hài hước, quan điểm của ông là: Hàm ý bên trong sự hài hước chắc chắn cao cấp hơn bản thân một câu chuyện hài, một câu chuyện hài lại chắc chắn cao cấp hơn một tình tiết hài, “mà bản chất của hài kịch là bi kịch, và bản chất của bi kịch là hài hước".
Lưu Chấn Vân có một quan điểm rằng, bản chất của văn học là triết học. "Nền tảng văn học của một nhà văn cho phép anh ta viết sách, nhưng nền tảng triết học sẽ giúp anh ta giải thích thế giới này." Lưu Chấn Vân không phủ nhận rằng văn học, bao gồm cả điện ảnh, là sự phản ánh của cuộc sống, nhưng nếu chỉ dừng lại ở những tác phẩm phản ánh cuộc sống thì cũng không có ý nghĩa gì. "Khi cuộc sống chỉ dừng lại ở bước suy nghĩ, thì lúc này văn học và điện ảnh cần phải mở rộng nó ra."
Kể từ khi công chiếu đến nay, điểm đánh giá trên Douban của bộ phim "Nạn đói 1942" được cải biên dựa trên tiểu thuyết "Ôn lại 1942" của Lưu Chấn Vân vẫn không ngừng tăng và đã lên tới 8.2 điểm. "Điều tôi muốn nói không phải là lịch sử thảm họa của một dân tộc, mà là sự lãng quên. Một sự kiện rất bi thảm, nhưng điều bi thảm hơn là sự lãng quên đối với sự kiện đó. Thời bấy giờ, năm 1942 bị lãng quên, và chúng ta cần phải đưa nó trở lại từng chút một."
Các tác phẩm của Lưu Chấn Vân đã được dịch ra hơn 30 thứ tiếng, và khi đi diễn thuyết ở các quốc gia trên thế giới cùng với bản dịch của các cuốn sách, ông thường xuyên nhận được một câu hỏi: "Ông nghĩ tác phẩm nào của mình là hay nhất?" Ông trả lời: "Tác phẩm nào tôi viết cũng không tốt."
"Thật sự tôi không khiêm tốn đâu. Khi viết, tôi đương nhiên muốn cố gắng viết cho thật tốt, nhưng khi nhìn lại chắc chắn sẽ có những chỗ viết chưa tốt, vì lúc đó tôi chưa có khả năng ấy. Chính vì vậy, nó mới thúc đẩy tôi viết tốt hơn ở các tác phẩm tiếp theo." Lưu Chấn Vân nói: "Thứ giúp người ta tiến bộ không phải là việc bạn đạt được nhiều thành tích lớn như thế nào, mà là bạn để lại bao nhiêu tiếc nuối và thiếu sót."
Khi “Ôn lại 1942” được xuất bản bằng tiếng Đức, Lưu Chấn Vân đã đến một hiệu sách ở Áo để giao lưu. Tại buổi giao lưu, một phụ nữ trung niên địa phương đứng dậy và nói: "Không, không phải ba triệu người chết đi, mà là một người chết đi ba triệu lần." Nghe câu nói đó, Lưu Chấn Vân rất xúc động: "Nếu khi đó tôi nhận thức được như vậy, chắc chắn tôi đã viết khác đi rồi."
So với các nhà văn khác, mối quan hệ giữa Lưu Chấn Vân với điện ảnh rõ ràng mật thiết hơn nhiều. Ngoài việc các tác phẩm thường xuyên được chuyển thể thành phim và chương trình truyền hình, thì ông còn tham gia một số chương trình giải trí có liên quan như cùng với đạo diễn Trần Khải Ca và những người khác làm giám khảo trong chương trình "Mở Máy Đi!", một chương trình với mục đích hỗ trợ các đạo diễn trẻ. Con gái ông Lưu Vũ Linh, cũng là một đạo diễn và tác phẩm đầu tay của cô chính là bộ phim được chuyển thể từ tác phẩm của cha mình.
Có người hỏi Lưu Chấn Vân, tại sao tác phẩm của ông lại được chuyển thể thành phim nhiều như vậy? Lưu Chấn Vân trả lời: "Đơn giản thôi mà, vì viết hay." Tuy nhiên, ông cũng thừa nhận rằng văn học và điện ảnh có sự khác biệt rất lớn. "Ví dụ như mô tả tâm lý, đây là một điều rất quan trọng đối với tiểu thuyết – một số tác phẩm vĩ đại trên thế giới như “Đi tìm thời gian đã mất” có thể dành ra hàng chục trang để viết về chiếc bánh hồi ức — nhưng đối với điện ảnh thì nó hoàn toàn vô dụng."
"Điện ảnh là công việc của đạo diễn, diễn viên, quay phim, mỹ thuật... Thỉnh thoảng tôi có đến trường quay để xem, nhưng tôi chỉ làm đúng một việc, đó là viết cho tốt tiểu thuyết của mình. Điện ảnh và văn học rất khác biệt nên cũng sẽ không gây ảnh hưởng gì đến tôi." Lưu Chấn Vân cho rằng, với một bộ phim hay thực sự người ta sẽ không thấy đạo diễn hay diễn viên đâu, mà chỉ thấy nhân vật trong tác phẩm, nhưng không chỉ là nhân vật, mà còn là thế giới nội tâm của họ.
Trong cuộc sống, Lưu Chấn Vân chủ yếu chỉ làm hai việc: một là viết sách, hai là đọc sách. Lưu Chấn Vân có một thói quen, dù ở bất cứ đâu, Tam Á, Yến Tân hay Paris, ông thích ngồi trên phố nhìn những dòng người đi qua trước mặt. "Mỗi người đều có diện mạo khác nhau, nỗi niềm trong lòng cũng khác nhau. Có người đang đi đột nhiên cười lên, có người lại đột nhiên khóc, những điều này đã nuôi dưỡng rất nhiều cho việc viết lách của tôi."
Lưu Chấn Vân tiết lộ rằng vào nửa cuối năm 2024 hoặc có thể muộn hơn, ông sẽ ra mắt một cuốn sách mới và chắc chắn nó sẽ khác so với các tác phẩm trước đây. "Không phải là cố gắng tạo ra cái mới, mà sáng tạo có nghĩa là nhận thức của bạn đã bước sang một giai đoạn mới."
Nguồn: Báo Thanh Niên Trung Quốc, phóng viên Giang Tiêu Bân, 12/1/2024
