Tin tức
09:50:19 21/03/2025
Phóng viên: Tôi cũng từng trao đổi với một số nhà văn khác, và tôi nhận thấy việc một nhà văn không ngừng tìm tòi, đổi mới, nhất là không ngừng đi sâu hơn trong tư tưởng, là một thử thách vô cùng khó khăn. Trong hơn 40 năm sáng tác, ông đã có một số lần chuyển hướng phong cách, nhưng vẫn luôn duy trì được chất lượng viết rất cao. Đặc biệt trong mười mấy năm gần đây, ông đã bước vào giai đoạn đỉnh cao của sáng tác. Ông cảm thấy nguồn tư tưởng chính của mình đến từ đâu? Và động lực sáng tác của ông là gì?
Lưu Chấn Vân: Tôi từng nói rằng, thứ nhất, một nhà văn giỏi phải là người có nền tảng học thuật; thứ hai, bản chất của văn học là triết học. Nền tảng học thuật không có nghĩa là phải viết tác phẩm một cách khô khan, khó hiểu. Mà một tác phẩm văn học hay phải là tác phẩm viết về những triết lý sấu sắc nhất bằng ngôn ngữ giản dị nhất. Nói bản chất của văn học là triết học không có nghĩa là biến văn học thành triết học. Triết học cố gắng giải thích thế giới một cách rõ ràng, còn văn học lại viết về những điều mà thế giới không thể giải thích được, như tình cảm hay linh hồn. Heraclitus từng nói: “Bạn sẽ không bao giờ tìm thấy ranh giới của linh hồn, cho dù bạn có tìm hết mọi con đường thì cũng như vậy thôi, bởi vì bản chất của nó được ẩn giấu rất sâu.” Đây là triết học ở một khía cạnh khác.
Phóng viên:Trên mạng và trong một số bài viết, tôi từng đọc được những đoạn văn nói về ông với sự sắc sảo và nhạy bén. Nhưng khi đọc tiểu thuyết do ông sáng tác, tôi lại cảm thấy tư tưởng của ông hẳn phải rất sâu nặng. Không biết đâu mới là con người thật của ông?
Lưu Chấn Vân: Trong những câu nói được lan truyền trên mạng, có câu từng do tôi nói, nhưng cũng có câu tuy chưa bao giờ nói nhưng chúng lại bị gán cho tôi. Thứ nhất, về những gì mà tôi từng nói, ở trên mạng chúng chỉ được cắt ra thành đoạn, bởi vậy đã mất đi bối cảnh hoàn chỉnh khi được nói ra, một cá thể khi bị tách ra khỏi tổng thể thì nó sẽ không còn là cá thể nữa. Thứ hai, những điều tôi chưa từng nói nhưng lại bị gán cho tôi thì càng không phản ánh đúng suy nghĩ của tôi. Sự hài hước đôi khi được tạo ra theo cách như vậy. Cứ coi đó là một trò đùa thôi, không cần phải quá nghiêm túc.
Phóng viên:Qua hai tác phẩm “ Một câu đáng giá vạn câu” và “Một ngày ba thu”, có thể thấy ông đang cố gắng phản ánh và suy ngẫm về toàn bộ xã hội và văn hóa Trung Quốc thông qua lăng kính của xã hội nông thôn. Đặc biệt là “Một câu đáng giá vạn câu”, nó mang ý nghĩa triết học rất sâu sắc. Về phương diện này, theo tôi ông đang kế thừa và phát triển truyền thống sáng tác của Lỗ Tấn. Không biết ông nhìn nhận thế nào về mối quan hệ giữa mình với truyền thống – bao gồm truyền thống văn học của Trung Quốc và phương Tây, và bao gồm cả truyền thống văn học mới của Trung Quốc?
Lưu Chấn Vân: Sức nặng của tư tưởng và sự “khác biệt” có ý nghĩa vô cùng quan trọng đối với văn học, bất kể là văn học phương Tây, văn học Trung Quốc hay một nền văn học mới cụ thể hơn. Nhiều tác giả bao gồm cả Lỗ Tấn, ban đầu đều là những nhà tư tưởng. Và đường lối đúng đắn của văn học được dẫn dắt bởi chính những tư tưởng đó.
Phóng viên:Trong vài năm gần đây, xã hội ở nông thôn Trung Quốc đã có những thay đổi rất lớn. Ông đã rời xa đời sống nông thôn nhiều năm, có lẽ không còn quá quen thuộc với thực tế ở đó. Tuy nhiên, những tác phẩm phản ánh hiện thực nông thôn đương thời và mang tinh thần phê phán cao như “Tôi không phải Phan Kim Liên” hay “Những đứa trẻ của thời đại hóng chuyện” cho thấy ông không hề lạ lẫm gì với hiện thực nông thôn và vẫn dành sự quan tâm sâu sắc . Tôi nghĩ rằng Trung Quốc hiện nay rất cần những tác phẩm như vậy. Ông có dự định tiếp tục viết về đề tài này không?
Lưu Chấn Vân: Có. Nhưng chắc chắn hướng đi sẽ khác so với “Tôi không phải Phan Kim Liên” và “Những đứa trẻ của thời đại hóng chuyện”.
Phóng viên:“Một câu đáng giá vạn câu” được rất nhiều độc giả yêu thích, họ cho rằng tác phẩm đã khắc họa rất sâu sắc tâm lý dân tộc và văn hóa dân tộc, đồng thời cũng có những khám phá quan trọng về mối quan hệ văn hóa giữa Trung Quốc và phương Tây. Cách nhìn nhận văn hóa truyền thống Trung Quốc, cũng như cách nhìn nhận mối quan hệ văn hóa giữa Trung Quốc và phương Tây là một trong những vấn đề quan trọng nhất và gây tranh cãi nhất trong xã hội Trung Quốc suốt thế kỷ qua. Tôi cảm thấy ông đã suy nghĩ rất sâu về những vấn đề này, nhưng do tiểu thuyết được diễn đạt theo phong cách nghệ thuật, nên một số độc giả có thể chưa hiểu hết ý nghĩa của nó. Ông có thể chia sẻ rõ hơn quan điểm của mình không?
Lưu Chấn Vân: Văn hóa Trung Quốc và phương Tây có những điểm tương đồng nhưng cũng có nhiều khác biệt. Sự khác biệt trong văn hóa bắt nguồn từ cách nhận thức khác nhau về cuộc sống và văn hóa, hay nói cách khác, nó bắt nguồn từ sự khác biệt trong nhận thức triết học về cuộc sống và văn hóa. Các triết gia phương Tây nghiên cứu triết học theo hướng hệ thống, chứ không phải là những nhận thức rời rạc về cuộc sống. Việc nghiên cứu có hệ thống giúp con người hiểu từ tổng thể đến những mảnh ghép, nhưng nếu chỉ tiếp cận từ những mảnh ghép thì lại không thể nhận thức được tổng thể. Tổng thể được đánh giá từ góc độ lịch sử, còn mảnh ghép thì chỉ đơn thuần là sự đổi mới trong những chi tiết nhỏ.
Tất nhiên, Trung Quốc cũng có những triết gia có lập luận hệ thống và hệ thống lập luận, chẳng hạn như Lão Tử. Đây là một trong những lý do khiến tư tưởng của Lão Tử có ảnh hưởng to lớn trên toàn thế giới.
Nguồn: Trang mạng tản văn Trung Quốc, 22/1/2025
