Tin tức
11:28:16 15/02/2024“Gửi những người có tình yêu với sách và văn chương,
Tôi là một người không hay đọc sách, nhưng vừa rồi, bằng một cách nào đó tôi vừa một mạch nghiền ngẫm xong một quyển sách văn học dài hơn 500 trang, đó là quyển “Ếch” của nhà văn Trung Quốc nổi tiếng Mạc Ngôn. Truyện được tác giả viết theo hình thức những lá thư và kịch sân khấu, điều này làm tôi thấy rằng: càng đọc càng dễ cuốn vào dòng chảy cảm xúc, khiến tôi phải ngồi vào bàn ngay để viết ra cảm xúc của mình khi vừa gấp lại tác phẩm. Và, cảm xúc của tôi cũng dưới dạng một lá thư!
Ấn phẩm tiếng Việt do Chibooks phát hành năm 2017
“Ếch”, trước tiên là một bức tranh thu nhỏ của nông thôn Trung Quốc được khắc họa vô cùng chân thực và rõ nét. Truyện lấy bối cảnh từ thôn Cao Mật vốn là quê hương thân yêu của tác giả. Từ hiểu đến yêu mảnh đất này, ông đã chọn ra những chất liệu từ cuộc sống thường ngày như tiếng ếch kêu, vầng trăng, than, cỏ,… để tạo ra một thế giới nhỏ mà người đọc dễ dàng bước vào, cảm nhận được thông qua lăng kính của nhà văn. Khi bước vào thế giới ấy, tôi hiểu thêm về văn hóa Trung Hoa thông qua các quan niệm, cổ tục được tác giả kể lại, như là tục đặt tên con theo bộ phận cơ thể, các “lão bà bà” đỡ đẻ thủ công thô bạo “dùng chày đè bụng sản phụ”,…Trong bức tranh làng quê ấy, tôi ấn tượng nhất là hình ảnh ăn than của những cậu học trò khiến gần cả lớp có cái miệng đen sì nhưng vẫn nhoẻn miệng cười hồn nhiên.
Tiếp theo, “Ếch” là chuỗi bi kịch giữa người với người vốn là hàng xóm tối lữa tắt đèn với nhau, bóc trần xã hội hiện thực rất “đời”. Trong truyện, có một câu rất hay: “Khi viết về số phận cá nhân thì phải động đến nỗi đau lớn nhất của tâm hồn người ấy; viết về nhân sinh thì phải lục lọi những điều không dám ngoái đầu nhìn lại trong ký ức của mình”. Qủa vậy, tác phẩm gói gọn những mảnh đời càng ngẫm lại càng thương. Nhân vật chính là người cô Vạn Tâm là bác sĩ khoa sản mát tay và trở thành người đảm nhận nhiệm vụ “sinh sản có kế hoạch” của thôn do Đảng đề ra. Cô luôn sôi nổi săn lùng những “cái thai phi pháp” và từ đây những bi kịch dỡ khóc dỡ cười nối tiếp nhau bắt đầu. Tôi còn sục sùi khi nhớ tới hình ảnh Vương Đảm ôm bụng mang dạ chửa bỏ chốn, liều mạng để giữ lại giọt máu đào, nhưng khi bỏ mạng sinh ra được con gái, chồng cô là Trần Tị không vui mừng vì con hay khóc thương vợ mà vỗ ngực bịch bịch gào lên trách ông trời để họ tuyệt tôn. “Trọng nam khinh nữ” đã khiến nhiều gia đình tan vỡ. Hay là hình ảnh Vương Nhân Mỹ mất do nạo thai để giữ chính sách sinh để có kế hoạch vì chồng là Đảng viên đội chỉ được phép có một con. Dưới góc nhìn của nhân vật Cô – nhân vật điển hình cho những người trung thành với sự nghiệp cách mạng “Sống là người của Đảng – chết là ma của Đảng” thì cần hi sinh đánh đổi những lợi ích trước mắt để tiến về những lợi ích lớn lao hơn, lí tưởng tốt đẹp hơn. Và chính vì điều này, cuộc đấu tranh tâm lí của nhân vật quyết liệt hơn qua nhiều gia đoạn khác nhau, giữa các lựa chọn lí và tình, sứ mệnh và lợi ích, đất nước và gia đình, giữa niềm vui mai sau và hạnh phúc hiện tại. Và chính nhân vật Cô luôn giữ vững quan điểm này, dù bị hành hạ về thể xác đến máu chảy hay trong công việc “Diêm Vương sống” bị nhiều người cay ghét.
Nhà văn Mạc Ngôn
Với cách viết truyện trong truyện và đan xen giữa quá khứ và hiện tại, nhà văn giúp chúng ta có cái nhìn toàn diện về các mảnh đời trong tác phẩm. Hơn thế ông còn tài tình kết hợp bút pháp lãng mạng và hiện thực làm truyện mang nhiều âm hưởng giọng điệu khác nhau: vui tươi, tâm tình, bỡn cợt, mỉa mai, oán giận, bi tráng, đau thương,… Điều tôi tích nhất là ngôn ngữ trong truyện mộc mạc và trần tục đến gần gũi. Với những câu chửi rất “đời”, rất thấm từ các nhân vật đã phần nào phơi bày hiện thực tàn khốc.
“Khi viết về số phận cá nhân thì phải động đến nỗi đau lớn nhất của tâm hồn người ấy; viết về nhân sinh thì phải lục lọi những điều không dám ngoái đầu nhìn lại trong ký ức của mình” - Trích "Ếch", Mạc Ngôn
Đến đây, tôi có những suy ngẫm về nhan đề truyện. “Ếch” theo Hán ngữ đồng âm có thể hiểu là “con ếch” hay “em bé”. Tuy ngắn gọn trong một chữ, nhưng từ “Ếch” lại có thể tinh gọn nội dung của toàn tác phẩm vừa gợi nhớ về kế hoạch sinh sản có kế hoạch vừa phản ánh sự máu lạnh của một số quan chức đương thời. Và nếu để ý, hình ảnh ếch xuất hiện xuyên suốt tác phẩm, từ hình ảnh con ếch kêu ở ruộng, đến trở thành nỗi ám ảnh của người cô và cuối cùng trở thành chi tiết trại ếch đáng suy ngẫm gần cuối truyện. Trại ếch tưởng chừng như công ty bình thường nhưng lại là nơi mua bán em bé qua dịch vụ mang thai hộ. Đứa con – trở thành vật có thể định giá bằng tiền. Đáng buồn thay!
Qua những cảm nhận trên, “Ếch” là một tác phẩm hay đáng nghiền ngẫm và bạn nên đọc thử một lần. Vì đối với tôi, đây không chỉ là văn học đạt giải Nobel mà còn những lăng kính đáng để ngẫm.
Thân ái”
