Tin tức
08:50:56 03/11/2026
Du hành vùng cực địa kể về quãng tuổi thơ quý giá của Tu Tiểu Hổ dưới sự đồng hành của “mẹ chương mình”. Thiết lập tưởng chừng hoang đường này được tác giả, người rất am hiểu nghệ thuật viết lách đặt trong một bối cảnh hợp lý: Với tư cách là thành viên của đội khảo sát vùng cực, người mẹ có những điều kiện khách quan khiến bà không thể thường xuyên hiện diện bên con; trong khi đó, nghề lập trình viên của người bố lại tạo cơ sở kỹ thuật hợp lý cho việc phát triển chương trình. Hơn nữa, trong thời đại AI phát triển với tốc độ chóng mặt, câu chuyện vừa có nền tảng hợp lý để triển khai, vừa khiến người ta từ chỗ hoài nghi dần đi đến tin tưởng, bởi tốc độ phát triển của công nghệ đã vượt quá khả năng nhận thức của con người.
Tiểu thuyết dành khá nhiều dung lượng để viết về những thay đổi xảy ra với gia đình sau khi người bố thất nghiệp. Tu Tiểu Hổ từ chối rời khỏi ngôi trường quen thuộc, bà nội đã chuẩn bị sẵn những chiếc thùng để chuyển nhà, nhưng cuối cùng người bố lại từ bỏ công việc tốt hơn mà tiếp tục ở lại nơi này. Trong mạch kể ngầm của tác phẩm, người bố vốn là một lập trình viên không chỉ phải thường xuyên cập nhật chương trình mà còn cần phải “bổ sung” thông tin. Việc thay đổi môi trường sống sẽ khiến người bố, với tư cách là một “máy thu thập”, sẽ không thể nắm bắt được tình hình cuộc sống của Tu Tiểu Hổ. Vì vậy, ông lựa chọn ở lại môi trường quen thuộc để giúp AI mang đến cho Tu Tiểu Hổ một tuổi thơ hạnh phúc. Vì thế, dù là sự mệt mỏi và việc xuất hiện trở lại của người bố trong tác phẩm, hay việc “mẹ chương trình” có thể nói chính xác những chuyện thời thơ ấu của bạn bè Tu Tiểu Hổ, tất cả đều có căn cứ thực tế. Những cách giải quyết mà “mẹ chương trình” đưa ra, đều bắt nguồn từ những “mã lệnh” do người bố thiết lập và cập nhật. Chính ông đã đưa tình yêu thương kín kẽ, không để lọt một kẽ hở nào vào “tính cách” và hành động của ngừi mẹ chương trình. Từ đó, với lối viết ẩn dụ, nhà văn đã trang trọng khẳng định với chúng ta rằng: Việc sử dụng trí tuệ nhân tạo vào mục đích thiện hay ác là do “con người” quyết định; sức hấp dẫn của nó nên nằm ở khả năng phản chiếu lòng người. Còn cách ứng phó với thời đại trí tuệ nhân tạo nên là dùng hơi ấm của sự sống dựa trên nền tảng carbon để hoàn thiện “thuật toán” của cảm xúc.
Trong tiểu thuyết, tác giả dành nhiều tâm huyết để khắc họa về chú gấu Bắc Cực Oscar, về chú chim non được thiên nhiên “sinh ra” trong nhà con người, về chú vịt được bà nội đồng ý “nhận nuôi” trong sân vườn, cũng như những con vật cùng ăn cùng ngủ bên các bạn nhỏ trong chuyến tham quan sở thú. Tác giả thông qua lời kể và những lựa chọn của nhân vật chính để đề cao tính chủ thể của muôn loài.
Gấu Bắc Cực Oscar là một sinh vật hư cấu, những con vật trong sở thú là những động vật được con người nuôi nhốt, còn chim non và vịt là những sinh vật được thiên nhiên “đưa vào” đời sống của con người. Chúng đều không tồn tại trong “bối cảnh” tự nhiên vốn có, nhưng mỗi loài đều mang cá tính riêng và có ý nghĩa đối với con người. Đây cũng là một một khía cạnh mà tác giả gợi mở để cho độc giả suy ngẫm. Cũng như trí tuệ nhân tạo, sự tồn tại và phát triển của những con vật trong tác phẩm đều có mối liên hệ trực tiếp với con người. Vì vậy, cách chúng ta đối xử với chúng cũng có thể giúp chúng ta suy ngẫm về cách con người đối xử với AI, và ngược lại.
Việc giúp đỡ Oscar và chú vịt con, cảm giác thanh thản khi để chim non trở về với tự nhiên, hay một ngày “sống” cùng những con vật trong sở thú, tất cả đều đòi hỏi phải tuân thủ đạo đức và gìn giữ tình cảm. Chúng ta có thể gọi AI đã đồng hành cùng Tu Tiểu Hổ trong suốt tuổi thơ là một con người, bởi “cô ấy” sở hữu những phán đoán chủ quan dựa trên đạo đức và tình cảm của chúng ta. Có thể cem “cô ấy” là một hình thức tồn tại được “vật thể hoá” từ chủ thể con người với đầy đủ cảm xúc và đời sống nội tâm, qua đó thể hiện những suy tư của tác giả về “khủng hoảng” do trí tuệ nhân tạo gây ra. Khi trưởng thành, Tu Tiểu Hổ thẳng thắn thừa nhận rằng sau khi nói lời tạm biệt với tuổi thơ, cậu biết rõ mẹ mình chỉ là một chương trình, nhưng vẫn nhiều lần trò chuyện với người mẹ AI đó. Đây chính là minh chứng rõ ràng nhất.
So với trí tuệ nhân tạo được trao cho tính chủ thể của cảm xúc thì những người lớn đã biết sự thật và những đứa trẻ đoán ra sự tình lại lựa chọn giấu kín mọi chuyện với Tu Tiểu Hổ. Chính “không gian tương tác” mà họ cùng nhau tạo dựng mới thực sự là chỗ tựa cho tuổi thơ hạnh phúc của Tiểu Hổ. Giữa sự thật và hiện thực ảo do AI tạo ra, các bạn cùng lớp đã chọn AI. Các em chọn cùng Tiểu Hổ tin vào sự tồn tại của Bắc Cực và người mẹ. Đồng thời, chính trong những tình cảm tinh tế ấy, các em thực sự tìm thấy cuội nguồn của tính chủ thể nơi bản thân mình. Cũng chính đứa trẻ ấy đã giúp độc giả hiểu được lý do vì sao con người là loài đứng đầu muôn loài, đồng thời càng thêm tin tưởng vào ranh giới căn bản giữa con người và trí tuệ nhân tạo. Từ đó, tác phẩm đặt nền móng cho những lựa chọn “sau này”, nơi lý trí và cảm tính hoà quyện, lòng trắc ẩn và niềm hy vọng đan xen. Như vậy, một cuốn tiểu thuyết đã đặt nền móng cho tính chủ thể của trẻ em trong thời đại trí tuệ nhân tạo, đồng thời, ở một khía cạnh sâu sắc hơn đã lý giải cho chúng ta một chiều kích khác của trí tuệ – Tình cảm là nền tảng của trí tuệ.
