Tin tức
10:09:05 08/05/2025Trải qua 50 năm, TP.HCM không chỉ khẳng định vai trò trung tâm kinh tế mà còn nổi lên như một điểm sáng về công nghiệp văn hóa, đặc biệt trong lĩnh vực điện ảnh và biểu diễn nghệ thuật.
Nhân dịp này, phóng viên đã có cuộc trò chuyện với PGS-TS Bùi Hoài Sơn, Ủy viên Thường trực Ủy ban Văn hóa, Giáo dục của Quốc hội, nhằm cùng nhìn nhận thực tế và góp phần đề xuất những giải pháp thiết thực để đưa công nghiệp văn hóa TP.HCM phát triển xứng tầm.
PGS-TS Bùi Hoài Sơn.
Đầu tàu sáng tạo của văn hóa - nghệ thuật
. Phóng viên: Ông đánh giá như thế nào về sự phát triển của hai lĩnh vực điện ảnh và công nghiệp biểu diễn tại TP.HCM trong những năm gần đây?
+ PGS-TS Bùi Hoài Sơn: Tôi luôn dành một tình cảm đặc biệt cho TP.HCM, nơi không chỉ là trung tâm kinh tế mà còn là “đầu tàu sáng tạo”. Trong những năm qua, điện ảnh TP.HCM đang dần tiệm cận với mô hình công nghiệp thực thụ, nơi câu chuyện, công nghệ và thị trường phát triển song hành.
Tôi đặc biệt trân trọng tinh thần dấn thân của giới nghệ sĩ trẻ, họ sẵn sàng bước ra khỏi vùng an toàn để thử nghiệm những cách kể chuyện mới mẻ, kể các câu chuyện rất Việt bằng ngôn ngữ hiện đại, chứng minh rằng nghệ thuật có thể chạm đến công chúng sâu sắc nếu xuất phát từ sự chân thành.
Cùng với điện ảnh, nghệ thuật biểu diễn tại TP.HCM cũng đang trưởng thành rõ nét. Các sân khấu, lễ hội, trình diễn đa phương tiện ngày càng chuyên nghiệp, lan tỏa và kết nối được nhiều tầng lớp công chúng, từ nhà hát đến phố đi bộ, từ không gian thực đến không gian ảo.
Tôi từng nhiều lần đứng giữa biển người trong một chương trình ca nhạc cộng đồng, hay tại Lễ hội âm nhạc quốc tế Hò dô ở TP.HCM và luôn cảm thấy một niềm vui rất đặc biệt. Đó là khoảnh khắc khi văn hóa không chỉ là điều để thưởng thức, mà trở thành chất keo kết nối giữa con người với nhau, giữa cá nhân và cộng đồng…
. So với nước bạn như Thái Lan, Trung Quốc và Hàn Quốc, công nghiệp văn hóa TP.HCM hiện tại đang ở vị trí nào, thưa ông?
+ Về tiềm năng, tôi cho rằng chúng ta không hề thua kém. Nhưng để cạnh tranh ngang tầm với Thái Lan, Trung Quốc, Hàn Quốc thì chúng ta cần quyết liệt hơn, bài bản hơn, cả về chính sách, nguồn lực và tư duy phát triển.
Lấy ví dụ với Thái Lan - quốc gia đã trở thành “trung tâm xuất khẩu nội dung” của Đông Nam Á, họ có chiến lược quốc gia rõ ràng để hỗ trợ ngành điện ảnh, có chính sách hoàn thuế hấp dẫn để thu hút các đoàn phim quốc tế, có hạ tầng hiện đại và đặc biệt là một bộ máy đồng bộ giữa Nhà nước và tư nhân.
Trung Quốc thì sở hữu thị trường nội địa khổng lồ, công nghệ cao và khả năng đầu tư dồi dào, biến điện ảnh thành một “công cụ mềm” để lan tỏa văn hóa quốc gia. Hàn Quốc không chỉ đầu tư cho sản phẩm, mà còn cho cả “hệ sinh thái” - từ đạo diễn, biên kịch, kỹ thuật, truyền thông đến “đào tạo khán giả”, tức chủ động định hướng và nâng cao trình độ thưởng thức của công chúng. Còn tại Việt Nam, chúng ta vẫn đang thiếu một chiến lược quốc gia cho công nghiệp văn hóa. Mặc dù có những tác phẩm xuất sắc, những tài năng nổi bật nhưng nước ta chưa có hạ tầng đủ mạnh, chính sách hỗ trợ nhất quán, hay một hệ sinh thái sáng tạo phát triển bền vững.
Ba hướng đi trọng yếu
. Theo ông, trong thời gian tới, TP.HCM cần làm gì để công nghiệp văn hóa được nâng tầm, thực sự trở thành một động lực phát triển kinh tế - xã hội?
+ Nếu muốn nâng tầm công nghiệp văn hóa, thực sự trở thành một động lực phát triển kinh tế - xã hội, theo tôi, TP.HCM cần có ba hướng đi trọng yếu.
Thứ nhất, TP.HCM cần xác lập rõ công nghiệp văn hóa là ngành kinh tế chiến lược, từ đó xây dựng hệ sinh thái sáng tạo toàn diện - bao gồm sản xuất, phân phối, truyền thông, tiêu dùng và xuất khẩu sản phẩm văn hóa. Những “cụm sáng tạo” như trường đào tạo chuyên ngành điện ảnh, nghệ thuật, truyền thông; các khu sản xuất nội dung số; hay trung tâm biểu diễn - giao lưu quốc tế... không chỉ là hạ tầng kỹ thuật, mà còn là không gian nuôi dưỡng tài năng và cảm hứng nghệ thuật.
Thứ hai, TP nên tận dụng cơ chế đặc thù đã được Quốc hội thông qua để thu hút nguồn lực xã hội đầu tư vào văn hóa. Điều này đòi hỏi những chính sách đột phá như ưu đãi thuế, hoàn thuế phim trường, quỹ phát triển nghệ thuật độc lập, hay hỗ trợ hạ tầng sáng tạo cho các doanh nghiệp văn hóa - đặc biệt là các startup. Nhưng quan trọng hơn là tạo ra niềm tin rằng giới sáng tạo sẽ được lắng nghe, được đồng hành và được bảo vệ.
Thứ ba, cần đẩy mạnh chuyển đổi số và quốc tế hóa. TP.HCM nên đi đầu trong việc số hóa sản phẩm văn hóa, trang bị năng lực công nghệ cho nghệ sĩ, mở rộng hợp tác toàn cầu.
Cuối cùng, quan trọng nhất là phải đặt con người sáng tạo vào vị trí trung tâm. Điều này cần có chiến lược đào tạo tài năng dài hạn, không chỉ nghệ sĩ biểu diễn, đạo diễn, mà cả biên kịch, nhà sản xuất, kỹ sư ánh sáng, chuyên gia truyền thông…
Một nền công nghiệp văn hóa muốn lớn mạnh phải có đội ngũ chuyên nghiệp ở mỗi mắt xích - từ hậu đài đến ánh đèn sân khấu. Tôi tin rằng nếu TP.HCM có một tầm nhìn đủ xa, một chiến lược đủ sâu và một tinh thần hành động quyết liệt thì điện ảnh và biểu diễn nói riêng, công nghiệp văn hóa nói chung không chỉ phát triển rực rỡ, mà còn góp phần làm nên sức mạnh mềm của Việt Nam trong thời đại mới.
. Xin cảm ơn ông!
