Tin tức
09:01:44 13/11/2026
Trâu Tĩnh Chi, người sáng lập Long Mã Xã, nhà văn, nhà biên kịch, nhà thơ. Ông là người viết kịch bản của các tác phẩm như Nhất đại tông sư, Trở về, Bản lĩnh Kỷ Hiểu Lam, Khang Hy vi hành, Tôi yêu hoa đào (Ngã ái đào hoa), Đoạn kim, Liên hoa, Khi tình yêu nở hoa (Hoa sự như kỳ)... Ông từng đạt giải Biên kịch xuất sắc tại Giải thưởng Phim truyền hình Phi Thiên Trung Quốc, giải Biên kịch xuất sắc nhất tại Giải thưởng Điện ảnh Hồng Kông (còn được gọi tắt là Giải thưởng Kim Tượng), cùng nhiều giải thưởng khác.
Trương Anh, người hoạt động trong lĩnh vực truyền thông, Tổng biên tập chuyên mục Đèn chiếu Duyệt Văn, Tổng biên tập Tencent Đọc Sách. Ông là tác giả của các tác phẩm như: Đời sống văn học, Sức mạnh của văn học, Hiện trường văn hóa Trung Quốc, v.v.
Bước sang tháng Mười, Trâu Tĩnh Chi trở nên bận rộn hơn bao giờ hết. Vở kịch nói nguyên tác Tình ca của Long Mã Xã do ông viết kịch bản, Trương Quốc Lập làm đạo diễn kiêm diễn viên chính, đang được lưu diễn tại Thâm Quyến và nhiều địa phương khác. Vở kịch lấy cảm hứng từ cuộc đời đầy huyền thoại của Vương Lạc Tân, người được mệnh danh là “vua tình ca miền Tây“. Tác phẩm đã đưa những thăng trầm nửa đời người, những nỗi yêu hận ly biệt của một ca sĩ hoà vào dòng chảy đời thường, đồng thời gửi gắm vào đó tình yêu mãnh liệt dành cho nghệ thuật và mảnh đất quê hương.
Từ thơ ca đến tiểu thuyết, từ kịch bản truyền hình đến kịch bản điện ảnh, từ kịch nói đến sáng tác nhạc kịch, trong suốt nhiều thập kỷ, không gian sáng tạo nghệ thuật của Trâu Tĩnh Chi luôn rộng mở và sâu sắc, với tầm ảnh hưởng lan tỏa qua nhiều lĩnh vực. Khi trả lời phỏng vấn của tôi, Trâu Tĩnh Chi cảm thán rằng cả đời này ông đã làm qua rất nhiều công việc: đi thanh niên xung phong về nông thôn lao động, trở về thành phố làm công nhân, rồi trở thành biên tập viên tạp chí, nhà văn chuyên nghiệp, giảng viên đại học... Ông từng ấp ủ biết bao ước mơ, nhưng chẳng thể ngờ rằng bản thân lại có thể biến sở thích và niềm đam mê trong đời thành công việc, có thể sống bằng nghề viết lách suốt cả cuộc đời, lại còn tạo nên tầm ảnh hưởng tới nhiều người đến vậy.
Kịch tinh tế hơn, khiến người xem tập trung hơn
Trương Anh: Từ ngày 9 tháng 4 năm nay, vở kịch nói “Tình ca” do ông viết kịch bản, Trương Quốc Lập làm đạo diễn kiêm diễn viên chính đã ra mắt khán giả tại Trung tâm Nghệ thuật Thiên Kiều, Bắc Kinh, sau đó tiếp tục lưu diễn tại Thâm Quyến, Quảng Châu, Thượng Hải, Urumqi và nhiều nơi khác. Vì sao ông lại viết vở kịch này, viết về nhân vật Vương Lạc Tân?
Trâu Tĩnh Chi: Vương Lạc Tân là một nghệ sĩ dân tộc có ảnh hưởng đến nhiều thế hệ. Ngay cả rất nhiều ca sĩ hiện nay cũng đang hát những ca khúc của ông. Vương Lạc Tân đã dành trọn cả cuộc đời để sáng tác, sưu tầm và chỉnh lý gần một nghìn ca khúc dân ca. Nhờ có công sưu tầm, chỉnh lý và sáng tác của ông mà kho tàng dân ca Tây Bắc nước ta mới được gây dựng và lưu truyền cho đến nay. Những đóng góp của ông đối với nền dân ca, sự kiên trì theo đuổi con đường sáng tác, cùng thái độ vươn lên trên nỗi đau của chính mình đều khơi dậy trong tôi khát vọng sáng tạo.
Trương Anh: “Tình ca” không được viết thành một cuốn tiểu sử về Vương Lạc Tân, mà tập trung vào ba lát cắt thời gian trong cuộc đời ông. Lựa chọn này xuất phát từ suy tính như thế nào?
Trâu Tĩnh Chi: Tôi không muốn viết tiểu sử, càng không muốn biến tác phẩm thành một bản ghi chép tuần tự về cuộc đời của một con người. Kết cấu của Tình ca là dùng vài ca khúc tình yêu làm sơi dây xuyên suốt cuộc đời Vương Lạc Tân. Tôi không muốn viết theo kết cấu chia thành nhiều màn, cũng không muốn tuân theo quy tắc “tam nhất luật” (quy tắc ba thống nhất trong nghệ thuật sân khấu cổ điển phương Tây, bao gồm thống nhất về hành động, thời gian và địa điểm). Tôi muốn thử một hình thức mới, xây dựng tác phẩm theo kết cấu từng cảnh nối tiếp nhau, tích tiểu thành đại, khi cần thì đưa vào, dùng xong là buông ra. Tôi nghĩ cách làm này sẽ có sức hấp dẫn nhất định đối với khán giả hiện nay, những người đã quen xem video ngắn. Vở kịch này có yêu có hận, có sinh có tử, khán giả có thể thấy được một nghệ sĩ như Vương Lạc Tân đã sống hết mình vì nghệ thuật mà ông thực lòng theo đuổi.
Trương Anh: Vì sao “Tình ca” lại được gọi là “kịch nói âm nhạc” mà không gọi là nhạc kịch?
Trâu Tĩnh Chi: Tình ca là kịch nói âm nhạc, chứ không phải nhạc kịch. Tác phẩm lấy kịch nói làm nền tảng và lồng ghép các đoạn nhạc vào trong đó. Vở diễn cần duy trì kết cấu tự sự của kịch nói xuyên suốt mạch âm nhạc. Khi lời thoại không đủ sức diễn đạt những xúc cảm mãnh liệt trong nội tâm nhân vật, những ca khúc của Vương Lạc Tân sẽ xuất hiện đúng lúc.
Tôi không ngờ sau buổi công diễn đầu tiên, phản hồi của khán giả lại tốt đến vậy. Nhiều người đã nhắn tin chia sẻ với tôi rằng họ đã xem trong nước mắt, tôi thực sự rất xúc động. Tôi cùng các diễn viên đều dành trọn lòng thành kính và niềm trân trọng khi sáng tạo vở diễn này.
Trương Anh: Những năm qua, Long Mã Xã do ông cùng các nhà văn Lưu Hằng, Vạn Phương và những người khác thành lập đã cho ra mắt nhiều vở kịch nguyên tác xuất sắc. Với tư cách là một đoàn kịch tư nhân, tình hình phát triển hiện nay của đoàn như thế nào?
Trâu Tĩnh Chi: Là một đoàn kịch tư nhân, những năm qua Long Mã Xã đã cho ra mắt nhiều tác phẩm. Do việc kiếm lợi nhuận rất khó khăn nên chúng tôi luôn phải chật vật tiến về phía trước. Có thể duy trì được đến ngày hôm nay cũng đã tốn không công sức và tâm huyết. Hiện tại, Long Mã Xã đã có một cơ sở tại quận Bình Sơn, thành phố Thâm Quyến, coi như cuối cùng cũng có được mái nhà của riêng mình. Nhiều vở diễn do Long Mã Xã dàn dựng đều tạo được tiếng vang khá tốt. Chẳng hạn như vở kịch nói Tôi yêu hoa đào do tôi viết kịch bản, trong lần biểu diễn tại Hồng Kông vừa qua đã nhận được đánh giá rất cao. Vở kịch nói Đoạn kim đã được công diễn hơn 130 suất trong nước, đồng thời cũng từng lưu diễn tại Úc và Canada. Tất cả những điều đó đều là thành quả từ sự nỗ lực của mọi người.
Trương Anh: Hiện nay ông chủ yếu viết kịch, có phải vì công việc biên kịch sân khấu cho phép ông có nhiều quyền chủ động hơn?
Trâu Tĩnh Chi: Người ta thường nói điện ảnh thuộc về đạo diễn, nhạc kịch thuộc về nhà soạn nhạc, phim truyền hình thuộc về diễn viên, chỉ có kịch nói là thuộc về nhà viết kịch. Chẳng hạn, mọi người sẽ nói đây là vở kịch của Lão Xá, kia là vở kịch của Shakespeare. Một kịch bản hay sẽ liên tục được dàn dựng lại, tạo ra nhiều phiên bản khác nhau. Dù được diễn bao nhiêu lần đi nữa, điều nổi bật vẫn là tác giả, là văn học.
Tôi đặc biệt yêu thích kịch. Những người trong giới sân khấu đều biết tôi mê xem kịch. Quá trình viết kịch cũng sức hấp dẫn riêng. Sáng hôm qua, tôi ngồi rất lâu mà không viết nổi chữ nào, cứ như không tìm thấy lối vào, đến mức chỉ muốn đập đầu vào tường. Thế nhưng đến chập tối, tôi lại đột nhiên viết được. Với phim truyền hình,cảm xúc từ nội tâm được giải phóng ra bên ngoài; còn với kịch và thơ ca, trước hết phải thu những cảm nhận của mình vào bên trong, chắt lọc, rồi mới đưa chúng ra ngoài. Cách sáng tác ấy tinh tế hơn, chuẩn xác hơn và khiến người ta tập trung hơn.
Viết kịch bản phim truyền hình, câu chuyện là yếu tố quan trọng nhất
Trương Anh: Ông vốn là một nhà thơ, vậy vì sao sau này ông lại chuyển hướng sang viết kịch bản phim truyền hình?
Trâu Tĩnh Chi: Động cơ viết kịch bản ban đầu rất thực tế: nhuận bút cao hơn một chút, có thể cải thiện đời sống vật chất của gia đình. Trước đây tôi từng viết bộ phim Lưu Ly Xưởng Truyền Kỳ. Khi phát sóng trên Đài Truyền hình Bắc Kinh, bộ phim đạt tỷ suất người xem rất cao, nhưng vì mang đậm màu sắc Bắc Kinh nên phản ứng ở các địa phương khác khá bình thường. Tác phẩm thực sự đưa tên tuổi tôi đến với đông đảo công chúng chính là bộ phim Khang Hy vi hành.
Bộ phim này không phải phim chính kịch lịch sử, càng không phải thể loại phim lịch sử chú trọng khảo cứu tư liệu. Trong lịch sử có nhân vật Khang Hy nhưng không có những chuyến vi hành như trong phim. Đó là tác phẩm được sáng tác theo lối diễn nghĩa. Chúng tôi mượn hình tượng nhân vật này làm vỏ bọc để thể hiễn những suy ngẫm về hiện thực mà mình muốn truyền tải.
Trương Anh: Các tác phẩm ông từng viết trước đây như “Hương hoa hòe tháng Năm”, “Khang Hy vi hành”,” Bản lĩnh Kỷ Hiểu Lam” dù đã phát sóng nhiều năm nhưng đến nay vẫn được lan truyền trên các nền tảng video ngắn. Ông có biết về hiện tượng này không?
Trâu Tĩnh Chi: Đối với hiện tượng này, tôi có phần bất ngờ. Bản thân tôi cũng từng phân tích: Vì sao người dân lại thích xem Khang Hy vi hành, Bản lĩnh Kỷ Hiểu Lam? Trong sân khấu kịch Trung Quốc, vua chúa, tướng lĩnh từ xưa đến nay luôn là nhân vật chính. Chuyện của hoàng gia dẫu nhỏ đến đâu cũng là chuyện lớn. Hơn nữa, hình thức vi hành ẩn giấu thân phận, ngay đầu câu chuyện đã tạo nên một sự lôi cuốn đầu kịch tính. Khi nhân vật bước vào chốn dân gian, bất cứ lúc nào, ở bất cứ nơi đâu cũng có thể kéo theo hàng loạt câu chuyện. Xung đột kịch tính và sức hấp dẫn của tình tiết rất mạnh, việc kích thích trí tò mò của khán giả cũng trở nên hết sức tự nhiên. Vì vậy, người dân thích xem.
Đối với con người ngày nay, bất kể là sáng tác về đề tài gì, cuối cùng đều không tách rời khỏi việc phản ánh hiện thực. “Điểm hấp dẫn” của Khang Hy vi hành và Bản lĩnh Kỷ Hiểu Lam chính là việc hai bộ phim này phản ánh đúng những nỗi nhức nhối trong đời sống hiện thực đương thời. Tôi thường ví bộ phim này như một chiếc giỏ, câu chuyện nào thu hút người xem ngày nay thì tôi sẽ bỏ câu chuyện đó vào giỏ. Chẳng qua, nó chỉ đang khoác lên mình bộ trang phục của một triều đại mà thôi. Viết về đề tài cổ trang bằng góc nhìn của người hiện đại, vừa nghiêm túc vừa hài hước, không lên mặt, không làm ra vẻ, mà phải thú vị.
Khi viết Bản lĩnh Kỷ Hiểu Lam, phong cách sáng tác của tôi đã có một số thay đổi. Tôi tham khảo hình thức tấu hài thoại khúc trường thiên lưu truyền trong dân gian, đưa những yếu tố như châm biếm, tung hứng, pha trò và tung miếng gây cười vào trong phim, từ đó mở ra một phong cách mà ở đó từng phân đoạn có sức hấp dẫn lớn hơn tổng thể bộ phim. Khán giả nhận xét rằng bộ phim này hễ bật lên là có thể xem được ngay, nhập mạch câu chuyện bất cứ lúc nào.
Trương Anh: Khi phát sóng lần đầu, “Hương hoa hòe tháng Năm” đã đạt tỷ suất người xem rất cao tại Bắc Kinh, thực sự trở thành một tác phẩm được cả giới tao nhã lẫn công chúng bình dân cùng thưởng thức. Ông đã từng phân tích nguyên nhân thành công của bộ phim này chưa?
Trâu Tĩnh Chi: Tôi nghĩ có lẽ vì Hương hoa hòe tháng Năm là tác phẩm mà bản thân tôi đặc biệt muốn viết. Đây là bộ phim vừa giàu tính thử thách nhất, vừa là tác phẩm tôi viết thuận tay nhất. Nó hoàn toàn là một tác phẩm mang tính hiện thực chủ nghĩa, phản ánh cuộc sống đời thường chân thực, gần gũi. Vì sao tôi lại muốn viết tác phẩm này? Bởi thời điểm đó, sau khi xem Cuộc sống hạnh phúc của Trương Đại Dân lắm lời của Lưu Hằng, tôi đã có rất nhiều cảm xúc. Tôi còn viết một bài với nhan đề Học tập Trương Đại Dân. Nhưng đến khi bắt tay vào viết, tôi mới nhận ra rằng việc viết một cách chân thực, bám sát đời thường như vậy lại vô cùng khó khăn.
Viết cho hay về cuộc sống của những con người bình thường là điều rất đỗi gian nan. Khi mới bắt đầu, tôi viết thế nào cũng thấy không ổn, viết xong ba tập đầu đều phải bỏ đi. Tôi cảm thấy nhân vật chưa có sự mới mẻ, câu chuyện lại quá giàu kịch tính, chưa đủ chất “đời thường”. Lúc đó, tôi cứ muốn phân cao thấp với chính mình. Sau nhiều lần trăn trở, giằng co, cuối cùng kịch bản cũng hoàn thành, song tôi vẫn còn có chút lo lắng. Mãi đến khi một số người đọc qua kịch bản đều nhận xét đây là một tác phẩm hay, tôi mới cảm thấy yên tâm hơn. Sau khi bộ phim ra mắt, có người nói rằng tôi đã thành công chuyển hướng sáng tác nhờ Hương hoa hòe tháng Năm. Thực ra không hẳn là như vậy. Tôi chỉ đơn thuần muốn thử một lối viết khác để tìm lại cảm giác mới mẻ trong công việc sáng tác. Ngoài ra, trong quá trình sáng tác, tôi có xem bộ phim Nghệ sĩ dương cầm và vô cùng khâm phục phong thái ung dung, điềm tĩnh của nhân vật chính.
Một nguyên nhân khác nằm ở tính đặc thù của đề tài này. Xã hội hiện nay tương đối ổn định, mức sống của người dân được nâng cao, số người chơi đồ cổ cũng nhiều hơn. Nghề này chẳng khác nào chốn đầm rồng hang hổ, có thể đưa con người từ thiên đường xuống địa ngục. Những người trong nghề thường xuyên trải qua bao phen thăng trầm, đầy rẫy chuyện kịch tính. Vì thế, viết về nghề này rất dễ thể hiện phong thái và thú vui của con người. Thông qua những câu chuyện giữa các nhân vật nhỏ bé và đồ cổ, ta có thể khắc hoạ số phận của họ, mà những câu chuyện ấy lại rất được công chúng yêu thích. Đồng thời, bởi đồ cổ, di vật văn hoá và văn hóa truyền thống có mối liên hệ rất gần gũi, nên những người làm công việc văn hoá cũng cảm thấy thân thuộc và yêu thích bộ phim. Khi ấy, rất nhiều bạn bè hễ gặp tôi đều nhắc đến Hương hoa hòe tháng Năm. Tôi rất vui vì họ cũng theo dõi bộ phim này.
Trương Anh: “Hương hoa hòe tháng Năm” và bộ phim truyền hình đầu tay do ông viết kịch bản là Lưu Ly Xưởng Truyền Kỳ đều lấy đề tài đồ cổ. Vậy hai tác phẩm có mối liên hệ gì về mặt nội dung?
Trâu Tĩnh Chi: Nhân vật và câu chuyện trong Hương hoa hòe tháng Năm và Lưu Ly Xưởng Truyền Kỳ hoàn toàn khác nhau. Khi viết Lưu Ly Xưởng Truyền Kỳ, tôi vừa mới bắt đầu sáng tác kịch bản. Vì đã viết thơ và tản văn trong nhiều năm, nên xét về mặt kỹ thuật cũng như ngôn ngữ, tác phẩm vẫn đậm chất văn chương, nhưng nhân vật chưa thật sự sống động. Giờ đây nhìn lại, khi ấy tôi thực sự còn rất non nớt trong việc viết kịch bản. Thế nhưng ngẫm lại, có một điều luôn phải cảnh giác: khi đã có kỹ thuật, có thể người viết không còn đặt trọn tâm sức vào tác phẩm nữa. Bởi vậy, tôi vẫn luôn dành tình cảm sâu sắc cho Lưu Ly Xưởng Truyền Kỳ, bởi đó là tác phẩm được viết ra từ tận đáy lòng, trong thời điểm tôi chưa có kỹ thuật sáng tác.
Nguồn: Báo Văn Nghệ, Bảo Nhi dịch
