Bên sông Ô Lâu (trích sách, phần 1)

"Hãy cùng tác giả của Bên sông Ô Lâu 'đi tìm thời gian đã mất', gom nhặt ngày xưa trong tâm thế ngụ cư để có được hạnh phúc của kẻ lạc quê tìm được lối về." - Tiến sĩ Nguyễn Thị Tịnh Thy

Ở làng quê thì nhà nào cũng có một đụn rơm thật to ở góc vườn. Khi lúa đã khô khén vào bồ, ngày mùa cuối cùng là xây đụn rơm. Những đống rơm nhỏ được un lại quanh vườn. Ba dùng chiếc mỏ sảy đôi, một loại nông cụ để phơi rơm, rồi xóc từng cụm rơm khô đưa lên; tôi và thằng em được phân công đứng trên đụn rơm to, đi vòng quanh chiếc cột trụ để cho rơm được nén xuống, cuộn chắc, không thể ướt trong những ngày mưa gió. Đụn rơm được xây cao dần, cao dần. Ba phải dùng thang để đưa rơm lên, cho đến khi đụn rơm chỉ còn một cái chóp vừa một người đứng. Thích thú làm sao khi đứng trên cao lồng lộng, gió nồng nàn mùi rơm, mùi lúa của ngày mùa…

Một người chị là dân thành phố kể với tôi rằng: Nhớ hồi mới cưới, về quê chồng nấu cơm bằng lửa rơm. Lo toát mồ hôi vì khi thì lửa to, khi thì lửa tắt do không quen đưa rơm vô bếp cho đều. Khó khăn lắm mới nấu xong bữa ăn, người nhễ nhại mồ hôi và mặt mũi thì lấm lem tro bếp. Giờ về thăm quê nấu ăn bằng củi, bằng bếp ga, lại nhớ cái đụn cây rơm thời mới đi làm dâu nhà người. Nghe lòng man mác thương nhớ đồng quê...

----------------

Hồi nhỏ, thỉnh thoảng tôi theo ba mạ đi đò sang ruộng Cồn cắt lúa. Kỳ thực, tôi chỉ làm mỗi  việc là dồn lúa lại để người lớn gánh đưa lên đò. Đi gặt lúa ở bên kia sông, nhà nào cũng phải cơm đùm cá bới. Tới trưa thì cơm canh nguội cả nhưng ai cũng thấy ngon miệng. Dòng sông Ô Lâu không rộng nên đến mùa gặt nhộn nhịp hẳn khi cả mấy chục chiếc đò chở đầy lúa vàng nối đuôi nhau từ những cánh đồng ruộng Cồn theo sông vô hói và về bến.